Rajani Brandsen, enthousiaste co-assistent bij Oogcentrum Noordholland

Indrukwekkend, plezierig en leerzaam. Drie woorden die mijn ervaring als co-assistent bij Oogcentrum Noordholland perfect omschrijven. In de afgelopen weken heb ik veel mogen leren en doen, van spreekuren bijwonen tot aan meekijken op de operatiekamer. Ik ben vanaf dag 1 warm ontvangen door een zeer bevlogen en kundig team, welke mij onwijs enthousiast heeft weten te maken voor het beroep oogarts!

 

 


Oogcentrum Noordholland behaalt informatiebeveiligingscertificaat NEN 7510

Oogcentrum Noordholland staat voor kwaliteit en veiligheid. Met gepaste trots kunnen wij u dan ook melden dat wij als eerste zelfstandig behandelcentrum in Nederland het certificaat voor informatiebeveiliging behaald hebben, de NEN 7510. De NEN 7510  waarborgt de integriteit, vertrouwelijkheid en beschikbaarheid van alle informatie ten behoeve van verantwoorde zorg.

In de komende jaren zal er veel aandacht uit gaan naar de veiligheid van informatie om cybercriminaliteit, identiteitsfraude, email-phishing, e.d. tegen te gaan. Oogcentrum Noordholland is zich bewust van de gevaren van het beheer van uw gegevens en heeft oog voor de veiligheid van uw informatie op grond van de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Wij treffen daarom alle maatregelen die nodig zijn voor het veilig invoeren en handhaven van adequate informatiebeveiliging, waaronder dus ook het behalen van het certificaat NEN 7510.

 

 

pastedGraphic.pdf

 

 


Deze week in NHD Gezond: contactlenzen

Rob Wouters, oogarts bij Oogcentrum Noordholland, beantwoordt deze week in NHD Gezond drie vragen over contactlenzen.

Contactlenzen zijn niet meer weg te denken uit de wereld. Veel mensen maken gebruik van dit product. Er zijn veel verschillende lenzen. Denk aan: harde lenzen, zachte lenzen, maandlenzen, daglenzen, op maat gemaakte lenzen. Hoe weet je welke lens bij jou past? Ga naar een gediplomeerd contactlensspecialist. Hier wordt een topografie van het oog gemaakt en wordt advies gegeven, welk type voor u geschikt zal zijn.

Indien u lenzen via internet bestelt, is het ook belangrijk elk half jaar een contactlenscontrole uit te laten voeren. Ook al heeft u geen klachten. Misschien zit de lens wel te strak of laat deze te weinig zuurstof door. Dat kan er op termijn allemaal voor zorgen dat er een infectie ontstaat met soms blijvende schade aan het oog. En laat dit nou in de meeste gevallen te voorkomen zijn door controles uit te laten voeren.

 

1. Ik draag zuurstofdoorlatende harde lenzen. Bij vochtig en koud weer beslaat mijn linkerlens. De opticien zegt dat mijn lens goed op het oog zit en heeft er geen verklaring voor. Weet u hoe dit kan en of er een oplossing is? Lenzen mogen toch niet beslaan, zoals bij een bril?

Dit is een lastige vraag, omdat er van afstand niet gekeken kan worden naar het oog zelf en de contactlenspassing. Mogelijk kan het te maken hebben met de passing, de vloeistof, de kwaliteit van de lens, traanfilminstabiliteit oftewel de verdamping van de traanfilm.

Bij koud weer is het mogelijk dat de traanfilm sneller verdampt dan gemiddeld, waardoor een wazig beeld ontstaat. Vaak wordt het wazige beeld beter na een aantal keer goed knipperen. Wat kan helpen is elke dag de ooglidranden schoonmaken. Doe dit door warme kompressen te gebruiken op gesloten ogen en vervolgens de oogleden te masseren. U kunt bij uw contactlensspecialist laten controleren of u inderdaad last heeft van een instabiele traanfilm. Bij een ooglidontsteking is de Blephex-behandeling ook een optie.

 

2. Hoe bepaal je welke lenzen je moet dragen en wat zijn de gebruikersverschillen per soort (dag/nacht hard/zacht)?

Er zijn veel verschillende lenzen op de markt. Tegenwoordig wordt er veel gebruik gemaakt van zachte contactlenzen. De meest gebruikte zachte contactlenzen zijn siliconen-hydrogellenzen. Deze laten veel zuurstof door. De lenzen die u kunt kopen bij een drogist zijn over het algemeen de oudere types en laten minder zuurstof door. Bij een zachte lens kan er gekozen worden uit maandlenzen, tweewekelijkse lenzen en daglenzen. Welke lens het meest geschikt is, is afhankelijk van verschillende factoren. Bijvoorbeeld de vorm van uw oog, de omgevingsfactoren, maar ook hoe vaak en wanneer u lenzen wilt gaan dragen.

Gebruikersverschillen hierbij zijn dat daglenzen weggegooid worden na een dag dragen, waardoor de kans op een infectie vermindert. U draagt namelijk elke dag een schone lens. Bij tweewekelijkse- en maandlenzen is reinigen en hygiëne heel belangrijk.

Harde contactlenzen zijn over het algemeen wat kleinere lenzen en u voelt ze in het begin meer bewegen. In veel gevallen kan een harde lens wel een scherper en stabieler beeld geven. Bij een contactlensspecialist wordt er altijd een topografie gemaakt, dat is een meting van de vorm van het hoornvlies, om zo een goed advies in lenskeuze te kunnen geven. Deze lenzen kunnen afhankelijk van het materiaal één tot vier jaar mee. Ook hier is hygiëne dus heel belangrijk.

Tegenwoordig bestaan er ook nachtlenzen. Dit zijn harde zuurstofdoorlatende lenzen die de vorm van uw hoornvlies iets veranderen, waardoor u overdag zonder lenzen scherp kunt zien. Deze lenzen zijn beschikbaar tot een bepaalde sterkte. Bespreek dit met uw contactlensspecialist als u hier interesse in heeft en laat u informeren.

Ga altijd naar een contactlensspecialist en bespreek uw wensen. Hier hoort u de verschillende mogelijkheden wat betreft uw oog en samen kiest u voor de lens die het best bij uw wensen past.

 

3. Ik gebruik al jaren zachte lenzen van de Hema. De dag na een strandwandeling kon ik op de computer bij vlagen niets meer zien. Een soort waas, alleen dichtbij, niet veraf. Wat kan er met de lenzen zijn?

De reden dat u bij vlagen niets meer kon zien op het computerscherm, kan mogelijk een traanfilmprobleem zijn. Als mensen geconcentreerd achter een beeldscherm zitten, wordt knipperen weleens vergeten. De traanfilm verdampt en de contactlens droogt meer uit, dat zorgt voor wazig zicht.

Door een aantal keer goed te knipperen, wordt het traanlaagje weer even helder. Belangrijk bij beeldschermwerk is af en toe een micropauze. Dus kijk even in de verte en weg van het beeldscherm. Probeer af en toe bewust te knipperen.

Wat verder belangrijk is bij het dragen van contactlenzen, is het schoonmaken van de ooglidranden. Dit zorgt voor een betere kwaliteit van de traanfilm en daardoor meer kijkcomfort. Ook goede hygiëne, dus het schoonmaken van de contactlenzen zelf, kan voor een betere kwaliteit van het zicht zorgen.

Lenzen kunnen tegenwoordig overal besteld worden. Belangrijk is dat er ieder half jaar een contactlenscontrole wordt uitgevoerd. Dit om het oog te controleren op problemen. Sommige problemen ontstaan pas jaren na verkeerd gebruik van contactlenzen. Een ontsteking aan het oog kan soms blijvende schade opleveren. Door tijdig te controleren kan dit vaak voorkomen worden.


Deze week in NHD Gezond: droge ogen

Het gevoel kent iedereen, maar niet iedereen heeft er evenveel last van: droge ogen.

Rob Wouters komt deze klacht als oogarts van Oogcentrum Noordholland veelvuldig tegen. Hij beantwoordt drie vragen over dit veel voorkomende euvel.

Droge ogen kunnen erg hinderlijk zijn. De vraag is echter of de ogen droog zijn of droog aanvoelen. Het probleem van droge ogen is niet gebonden aan leeftijd, maar komt wel relatief vaker voor bij ouderen. Ongeacht de onderliggende oorzaak zijn de klachten vaak hetzelfde. Het gaat meestal gepaard met jeuk, irritatie, een zandkorrelgevoel, branderigheid, vermoeide ogen, lichtschuwheid, leesklachten, afscheiding en plakkerige ogen met wisselend zicht. De chronische aard van de klachten kan op den duur door de omgeving worden onderschat. Hierdoor kan de impact op de kwaliteit van het leven, zowel fysiek als psychosociaal, behoorlijk groot zijn.

1. Wat zijn de oorzaken van droge ogen?

Echte droge ogen ontstaan door onvoldoende aanmaak van traanvocht. Het traanvocht wordt aangemaakt door het slijmvlies van het oog en de traanklier. Nu is het zo dat het slijmvlies gelegen aan de binnenzijde van de oogleden en ook het witte deel van het oog ook overdekt gevoelig is voor invloeden van buitenaf.

Zo kan het langdurig gebruik van oogdruppels met conserveringsmiddelen dit slijmvlies aantasten, waardoor de traanproductie afneemt. Oogdruppels die u moet gebruiken voor een chronische oogaandoening zoals glaucoom of bij een ontsteking van het oog door een herpesvirus of door een auto-immuun aandoening, kunnen ook de oorzaak zijn van het krijgen van droge ogen. Omdat u vaak niet kunt of mag stoppen met deze medicatie krijgt u aanvullend oogdruppels voorgeschreven om het oog vochtiger te maken. Deze zogeheten lubricantia of kunsttranen bevatten echter veelal conserveringsmiddelen en zijn daarom niet onschuldig. Veel beter is het om in plaats van aan symptoombestrijding te doen de oorzaak aan te pakken. Goed nagaan of er sprake is van een aandoening aan de traanklier. Zoals na een bestraling of door een schildklieraandoening, de ziekte van Sjögren (een auto-immuunaandoening) of door hormonale veranderingen bij medicatiegebruik zoals de anti-conceptiepil of anti-depressiva.

Is er echter wel voldoende traanvocht, te meten bij de oogarts door een zogeheten Schirmertest, dan kan het zijn dat uw traanvocht te snel verdampt. Dit noemen wij het Evaporative Drye Eye Syndroom. Uw oog heeft dan alle symptomen van een droog oog, maar de reden is niet te weinig traanvocht. De reden is dan meer de kwaliteit en de samenstelling van uw traanvocht. In traanvocht zit namelijk mucine. Mucine voorkomt te snelle verdamping van het traanvocht en beschermt uw oog. Het is afkomstig uit onder andere kliertjes op de ooglidrand. Indien de oogrand ontstoken is (blepharitis) zit er uiteindelijk geen mucine meer in de traanfilm.

Er wordt weleens geadviseerd om bij deze ooglidontsteking uw oogleden te poetsen met verdunde babyshampoo. Hoe goed dit ook is bedoeld om de lidrand schoon te krijgen, werkt dit averechts voor uw gevoel van droge ogen. Shampoo ontvet, dit betekent minder mucine in uw traanfilm en dus wordt het gevoel van droge ogen versterkt.

2. Welke behandelingen zijn er voor droge ogen?

Laten wij ons eerst beperken tot de echte droge ogen waarbij er geen of verminderd traanvocht is aangetoond. U moet dan de behandeling vooral zoeken in het verminderen van het uitdrogen van het oog of het traanvocht aanvullen met kunsttranen. Zo kunt u een zogeheten ‘kappenbril’ gaan dragen. Deze kappenbril voorkomt dat wind of airconditioning in de auto het oogoppervlak extra snel laat uitdrogen. Om het weglopen van het traanvocht via de traankanaaltjes te verminderen, kunt u ook zogeheten punctum pluggen laten plaatsen. Krijgt u toch schaafwondjes op het hoornvlies, dan is er de mogelijkheid om de lidspleet, de ruimte tussen het onder en bovenooglid, te verkleinen met een ooglidcorrectie.

Ontstaan de droge ogen door langdurig medicatiegebruik, dan is hier mogelijk iets aan te doen door de medicatie te wijzigen. Zo dient ook een infectie aan de slijmvliezen of een ooglidrandontsteking behandeld te worden. Kijk op www.blephex.nl naar behandellocaties waar droge ogen en blepharitis adequaat vastgesteld worden en waar u ook een BlephEx behandeling kunt ondergaan.

Uw huisarts kan samen met u de symptomen bespreken en een suggestie doen voor nadere behandeling. Let wel, ga altijd eerst op zoek naar de oorzaak en laat u niet te snel verleiden tot symptoombestrijding.

3. Kan het probleem ook chronisch zijn en kun je er dan iets aan doen om de klachten te beperken?

Als droge ogen ontstaan na antibioticagebruik tijdens griep dan is het meestal een tijdelijk probleem. Zijn de problemen echter meer chronisch van aard, dan wordt het al veel lastiger om de oorspronkelijke oorzaak te achterhalen én om de klachten te verminderen. Hoewel er veel oplossingen zijn en er steeds meer nieuwe oplossingen gevonden worden, zullen de klachten afhankelijk van het weer, de luchtvochtigheid in uw woning of op uw werk en uw knipperfrequentie de mate van hinder bepalen. De klachten moeten dan ook in een vroeg stadium herkend worden en de juiste aandacht krijgen. Hier geldt het adagium dat preventieve oogzorg noodzakelijk is om voortijdig in te kunnen grijpen bij deze ernstige oogaandoening.


Thema van deze week in NHD Gezond: Staaroperatie

Een staaroperatie is nauwelijks bijzonder meer in de medische wereld. Zeker op latere leeftijd ondergaan veel mensen deze behandeling. Tegenwoordig hoef je niet eens opgenomen te worden, zo goed als de techniek is. Maar wat gebeurt er na een operatie? Rob Wouters, oogarts van Oogcentrum Noordholland, weet alles van de revalidatie. Hij beantwoordt drie vragen over dit onderwerp.

Gaat uw zicht achteruit en denkt uw huisarts of opticien dat u last heeft van staar? Staar is het troebel worden van uw ooglens en kan behandeld worden met een operatie waarbij de troebele lens wordt vervangen door een kunstlens. Bij Oogcentrum Noordholland worden 2500 staaroperaties per jaar gedaan. Onze medewerkers hebben dus veel kennis en ervaring op dit gebied.

Aangezien staar een grote groep mensen treft, wordt er veel onderzoek naar gedaan. Waar mensen vijftig jaar geleden nog opgenomen moesten worden voor de operatie, kan het nu in dagbehandeling. Ook de uitkomsten worden steeds beter. Het was een halve eeuw terug heel normaal dat mensen na de staaroperatie afhankelijk waren van een (soms heel dikke) bril. Tegenwoordig is het mogelijk bij de behandeling van staar ook direct de brilsterkte te corrigeren. Iemand die al van jongs af aan een bril of contactlenzen moet gebruiken, heeft deze na de operatie lang niet altijd meer nodig. Ook lastige brilafwijkingen met cilinders zijn tegenwoordig goed te corrigeren. Hiervoor is wel een speciaal type lens nodig; de zogeheten premium ooglens.

Bij het Oogcentrum vinden wij het belangrijk u te informeren over de nieuwste mogelijkheden op dit gebied, zodat we samen met u naar een behandeling op maat kunnen gaan. Daarbij staat veiligheid voorop. Het maakt niet uit welk type lens u kiest, het herstel verloopt hetzelfde en de kans op complicaties is erg klein. Om de veiligheid te waarborgen is er 24 uur per dag en zeven dagen per week een oogarts bereikbaar met wie u contact kunt opnemen.

1. Hoe ziet de revalidatie van een staaroperatie eruit?

Na de operatie krijgt u een kunststof kapje voor het geopereerde oog. De ochtend na de operatie mag u dit kapje zelf verwijderen en op dat moment begint u met het druppelen van het oog. Hierover krijgt u instructies, meestal zal het tot vier weken na de operatie zijn dat u moet druppelen.

Het oog is de eerste weken na de operatie kwetsbaar. U mag dan niet wrijven in het geopereerde oog en druk op het oog moet zoveel mogelijk worden vermeden. Ook bacterierijke omgevingen, zoals een zwembad of sauna, moeten worden vermeden. Twee tot drie weken na de operatie wordt het oog gecontroleerd. Meestal is het oog dan al grotendeels hersteld. Het volledige herstel duurt echter zes weken.

2. Na de geslaagde staaroperatie van mijn ene oog moet nu ook mijn andere oog behandeld worden. Ik zie hier heel erg tegenop, omdat ik tijdens de operatie een hevige paniekaanval kreeg en ik dit niet weer wil meemaken. Wat kan ik hiertegen doen bij de operatie van het andere oog?

Bij het Oogcentrum is veel tijd een aandacht voor voorlichting. Als u weet wat u te wachten staat, is het ook minder spannend. Zo is het bij ons mogelijk om te komen ‘proef liggen’ op de operatiekamer als u erg angstig bent of als u niet zeker weet of u comfortabel in de operatiestoel kunt liggen. Daarnaast kunt u, in overleg met de huisarts, vooraf thuis een kalmerend tabletje nemen. Als laatste optie is er de mogelijkheid om onder narcose te gaan, dan slaapt u tijdens de operatie.

3. Welke gevolgen kan een staaroperatie voor mijn oog hebben?

Als de troebele lens uit uw oog wordt verwijderd en vervangen voor een heldere lens, gaat u weer scherper zien. Daarnaast neemt de helderheid toe, waardoor ook kleuren weer beter kunnen worden waargenomen. Omdat staar vaak geleidelijk ontstaat, heeft de patiënt niet direct door dat het zicht langzaam achteruit gaat. Als de staar dan wordt verwijderd, afhankelijk van de hoeveelheid en het soort staar, kan het soms zijn alsof er een nieuwe wereld open gaat.


BlephEx als behandeling voor Meiboomklierdisfunctie?

Verschenen in het blad Contactlensinside: artikel over BlephEx

 

BlephEx als behandeling voor Meiboomklierdisfunctie?

 

Behandelingen voor Meiboomklierdisfunctie
In mijn vorige columns schreef ik over Intense Pulsed Light (IPL) en Lipiflow als mogelijke behandeling voor Meiboomklierdisfunctie (MGD). In deze column wil ik een andere, relatief nieuwe behandelmethode centraal stellen, namelijk BlephExTM. De BlephEx behandeling is beschikbaar in Nederland en wordt in verschillende praktijken in Nederland aangeboden. De BlephEx methode wordt ook gebruikt als behandeling voor blepharitis en Demodex- en ondanks dat deze aandoeningen vaak hand in hand gaan wil ik me in deze column beperken tot het effect op MGD.

Wat is BlephEx en hoe werkt het?
BlephEx is een methode die in zekere mate gebaseerd is op mechanisch manueel lid ‘debridement’, ofwel het wegschrapen van gekeratiniseerde cellen op de ooglidrand. In 2013 publiceerden Korb & Blackie1 een artikel dat aantoonde dat na manuele ‘debridement’ van de ooglidrand, met een golfvormige spatel, de Meiboomkliertjes beter functioneerden en droge ogen symptomen verminderden.1

De commercieel verkrijgbare BlephEx, afgekort van ‘blepharoexfoliation’, is ontwikkeld door Rysurg (Lake Worth, Florida, USA).2 De BlephEx methode scrubt als het ware de ooglidrand met een ‘medical grade’ wegwerp micro- sponsje dat ronddraait over de ooglidrand en wimpers, om olie en vuil te verwijderen van de ooglidrand. Om de bacteriële lading op de ooglid rand te verminderen wordt het sponsje gedoopt in een commercieel verkrijgbaar ooglidschoonmaakvloeistof.2 De procedure doet een beetje denken aan een electrische tandenborstel voor de oogleden. De behandeling duurt ongeveer 5 min per oog.

Wat is er bekend in de literatuur?
Over IPL en LipiFlow is meer literatuur te vinden dan over de BlephEx methode, terwijl alle drie de methoden ongeveer net zolang commercieel verkrijgbaar zijn. Er zijn geen peer-reviewed publicaties over BlephEx te vinden. Wel zijn er een aantal abstracts en editoral-reviewed publicaties verschenen in de afgelopen jaren.

Wat zijn de resultaten van de BlephEx behandeling?
Het bewijs is flinterdun, maar op basis van twee abstracten heb ik toch de resultaten van een BlephEx behandeling kunnen indelen in comfort, Meiboomklierfunctie, en Meiboomkliermorfologie.

Comfort
Een abstract van Narayanan et al.3 beschreef een studie waarin 20 patiënten warme compressen kregen (2 maal per dag) en 20 patiënten een enkele behandeling met BlephEx ondergingen. Na 1 maand had de BlephEx groep en de warme compressen groep significant minder droge ogen klachten (de ‘Ocular Surface Disease Index’ score was lager) vergeleken met het eerste bezoek. Details over dit onderzoek, zoals bijvoorbeeld inclusie criteria, informatie over hoe vaak de participanten in de warme compressen groep echt de compressen hebben gebruikt etc., zijn niet bekend, omdat alleen een abstract gepubliceerd is over dit onderzoek. Dezelfde onderzoeksgroep4 heeft ook een abstract gepubliceerd over een studie waarin patiënten met MGD een eenmalige behandeling ontvingen met BlephEx. Vier weken later bleek dat de patiënten minder droge ogen klachten hadden (de ‘Ocular Surface Disease Index’ score was lager) vergeleken met het eerste bezoek.4

Meiboomklierfunctie
Er is geen informatie over Meiboomklierfunctie na behandeling met BlephEx bekend. Wel beschreef de abstract van Narayanan et al.3 dat na 1 maand een verbetering in Tear Break-Up Time was waargenomen in de BlephEx groep, maar niet in de warme compressen groep. Deze bevinding werd bevestigd door Conner et al.4 Zijn patiënten met MGD hadden een maand na behandeling ook een verbeterde Tear Break-Up Time.

Meiboomkliermorfologie
Het abstract van Narayanan et al.3 toonde aan dat 1 maand na behandeling de BlephEx groep een verminderde blepharitis en MGD-score (Efron scale) had vergeleken met het eerste bezoek. Ook bleek de BlephEx groep een significant betere blepharitis en MGD-score (Efron scale) te hebben dan de warme compressen groep. Dit werd wederom bevestigd door Conner et al.4 Ook zijn resultaten lieten een verminderde blepharitis en MGD-score (Efron scale) zien vergeleken met het eerste bezoek.4

Is BlephEx veilig?
Er is geen abstract of artikel te vinden dat incidenten of ernstige bijwerkingen heeft gerapporteerd. De BlehpEx behandeling lijkt een veilige behandeling te zijn. Het wordt aangeraden om een zachte contactlens te dragen om de cornea te beschermen tegen beschadiging in het geval dat het roterende sponsje per ongeluk de cornea aanraakt. Een druppel met verdoving in het oog en/of een wattenstaafje met verdoving op de ooglidrand kan worden aangebracht voordat de procedure uitgevoerd wordt. Voor elke patiënt zijn 4 sponsjes nodig.

Conclusie
Over het algemeen lijkt BlephEx een goede optie te zijn voor behandeling van Meiboomklierdisfunctie. De behandeling lijkt zeker een maand effect te hebben, maar of het langer klachtenvermindering geeft, is niet bekend. Het zou een behandeling kunnen worden die vergelijkbaar is met het schoonmaken van tanden bij de tandarts of mondhygiënist. Wellicht in combinatie met warme compressen, tea tree olie of de procedures beschreven in de voorgaande colums. Het is een relatief goedkope procedure, dus als de verzekering de behandeling niet zou vergoeden, zou het toch nog betaalbaar kunnen zijn. Is BlehpEx dan de eerste keus behandeling voor MGD? Ondanks dat er nog niet zoveel onderzoek is gedaan naar de effecten van BlephEx, lijken de resultaten, die er zijn, veelbelovend. Verder onderzoek is nodig om uit te vinden welke patiënten en welke gradatie van MGD het meest geschikt zijn voor deze behandeling.

Literatuur:
1. Korb, D. & Blackie, C. Debridement-scaling: a new procedure that increases Meibomian gland function and reduces dry eye symptoms. Cornea (2013).
2. Kabat, A. A new tool for managing ocular surface disease. (2015).
3. Narayanan, S., Connor, C., Choat, C., Ramirez, K., Rosenberg, B., BlephEx vs Warm Compress – how do they compare? Optom Vis Sci 92, E-abstract 150012 (2015).
4. Connor, C.G., Choat, C., Narayanan, S., Kyser, K., Rosenberg, B. and Mulder, D. Clinical Effectiveness of Lid Debridement with BlephEx Treatment. Invest. Ophthalmol. Vis. Sci. 56, 4440–4440 (2015).


BHV cursus

Afgelopen week hebben al onze medewerkers de BHV cursus gevolgd. Het grootste deel heeft de jaarlijkse herhalingscursus gevolgd. De anderen hebben voor het eerst een BHV certificaat behaald. De training bestaat uit een e-learning waarbij onderwerpen als ehbo, reanimatie, brandbestrijding en ontruiming aan de orde komen. Deze onderwerpen worden vervolgens in de praktijk geoefend.

 

foto van Oogcentrum Noordholland.

Heugelijk nieuws: wij krijgen een co-assistent!

Het Academisch Medisch Centrum heeft ons benaderd om te helpen met het opleiden van co-assistenten in de oogheelkunde.

Dit houdt in dat we elke 3 weken een co-assistent zullen behuizen waarbij wij in een korte periode het prachtige beroep van oogarts en de oogheelkundige afwijkingen zullen laten zien. Het is uiteraard een groot compliment dat het AMC ons voor dit benadert.

De co-assistent zal echter geen enkele behandeling uitvoeren bij u (ook niet onder supervisie). Soms zal de co-assistent u benaderen om de klachten uit te horen en het oogheelkundig onderzoek uit te voeren, waarna altijd een oogarts het onderzoek zal herhalen.

Mocht u er bezwaar tegen hebben dat de co-assistent meekijkt, dan kunt u dit natuurlijk even melden of “aangeven” aan de balie of bij uw behandelend oogarts.


Gezondheidsthema: suikerziekte en het oog

Suikerziekte heeft invloed op een groot deel van het lichaam. Ook op het oog. Oogarts Rob Wouters van Oogcentrum Noordholland weet van de hoed en de rand. Hij beantwoordt drie vragen over dit onderwerp.

1. Wat is het verband tussen suikerziekte en het oog?

Suikerziekte is een stofwisselingsziekte, waarbij het suikergehalte in je bloed verhoogd wordt. Deze suikers hebben een nadelige invloed op de bloedvaten en met name de haarvaten van het netvlies in het oog.

2. Welke gevolgen heeft suikerziekte op het oog?

De verhoogde bloedsuikers zorgen voor afsluiting van de haarvaatjes in het netvlies. Hierdoor komen steeds grotere gebieden van het netvlies zonder zuurstof te zitten. Deze gebieden scheiden een stofje uit. Deze stof is het vasculair endotheel groeifactor: VEGF.

VEGF zorgt ervoor dat de overige haarvaatjes gaan lekken en ook voor de groei van nieuwe bloedvaatjes. De lekkage en nieuwe bloedvaatjes zorgen allebei voor slechter zicht. Bij een toename van deze stoffen in het oog kan er het zogeheten diabetisch macula oedeem ontstaan. De juiste behandeling hiervan bestaat uit het regelmatig toedienen van antistoffen tegen deze endotheliale groeifactoren. Met deze intravitreale injecties die in het begin om de vier weken gegeven worden, proberen wij de lekkage van de kleine haarvaatjes te stoppen en te voorkomen dat nieuwe ‘lekkende’ bloedvaten zich gaan vormen.

Daarnaast kunnen grote schommelingen van de bloedsuikers ook een wisselend wazig zicht veroorzaken door zwelling van de eigen ooglens. Ook kan het de ontwikkeling van staar versnellen.

3. Hoe kan je oogklachten voorkomen als je suikerziekte hebt?

Door gezond te eten, te stoppen met roken, voldoende te bewegen en af te vallen is het mogelijk om de bloedsuikers stabieler te houden en om daarmee verhoogde bloedsuikers te voorkomen.

Hoe stabieler de bloedsuikers, hoe beter de kwaliteit van de bloedvaten. Dat betekent hoe kleiner de kans op het ontwikkelen van de zogeheten diabetische retinopathie. Laat u goed begeleiden door uw huisarts samen met de diabetes verpleegkundige. Bij twijfel over de conditie van uw oog moet u dit bespreekbaar maken. De huisarts kan u altijd verwijzen naar Oogcentrum Noordholland dat beschikt over de modernste apparatuur om uw ogen te beoordelen en om indien nodig de juiste behandeling in te zetten.


Deze week in NHD Gezond: kan je sporten met glaucoom?

Kan je sporten met glaucoom? En zo ja, wat is aan te raden en wat niet? Oogarts Rob Wouters van Oogcentrum Noordholland heeft het antwoord op deze vragen. Hij beantwoordt er drie.

1. Ik heb last van glaucoom en twijfel over een nieuwe sport. Welke sporten zijn gevaarlijk met deze aandoening en waarom?

Een absoluut onderscheid tussen soorten sport naar goed, minder goed of niet goed, is niet te maken voor glaucoompatiënten. In het algemeen is het advies dat duursporten als wandelen, joggen, fietsen en dergelijke gunstig en goed zijn. Deze sporten spelen zich in het aërobe af, het veilige gebied van het cardiovasculaire systeem.

Extreme, anaërobe duursporten zoals marathonlopen of tien kilometer zwemmen zijn, afhankelijk van de trainingsarbeid en de trainingsintensiteit, minder gunstig.

Het beoefenen van krachtsporten als gewichtheffen, opdrukken, ringtraining en dergelijke is voor mensen met glaucoom beslist af te raden. Daar wil ik wel meteen aan toevoegen dat beweging en sportbeoefening over het algemeen voor iedereen goed en gezond is. Glaucoompatiënt of niet.

Welke sporten glaucoompatiënten ‘veilig’ kunnen beoefenen, is ook afhankelijk van de algehele lichamelijke conditie en niet alleen van de conditie van de ogen. Een goed getrainde sporter blaast uit bij een (krachts)inspanning en ademt in bij ontspanning. Maar er zijn ook mensen die juist druk zetten bij een extreme krachtsinspanning. Die houden hun adem in en persen. Ze lopen dan rood aan, zoals we dat vaak zien bij gewichtheffers. Het is natuurlijk lastig om tijdens zo’n krachtsinspanning ‘even’ te meten wat het effect ervan op de oogdruk is. Wel staat vast dat die op deze manier in negatieve zin wordt beïnvloed.

2. Hoe kun je een oog beschermen tijdens het sporten? Is dit überhaupt nodig?

Een glaucoomoog hoeft meestal niet extra beschermd te worden tijdens het sporten. Natuurlijk zijn er altijd uitzonderingen, waarbij het raadzaam is om dit wel te doen. Zo kunt u bij bijvoorbeeld badminton, squashen, golfen of tennissen iets tegen uw oog krijgen. Het oog is kwetsbaarder als het al een eerdere glaucoomoperatie heeft ondergaan. Een beschermende bril is dan juist wel aan te raden. Voor veel andere sporten is dit niet het geval.

3. Hoe beïnvloedt glaucoom een sportprestatie?

Glaucoom zelf zal de sportprestatie niet beïnvloeden. Dit is anders bij meer lichamelijke aandoeningen, zoals astma of hartfalen. Dit zijn zomaar twee voorbeelden.

Uit verschillende buitenlandse studies is gebleken dat sporten over het algemeen gunstig is voor glaucoompatiënten, Opmerkelijk is te zien dat in sommige gevallen na het sporten een oogdrukdaling werd gemeten.

Iedereen weet dat bewegen gezond is, maar ook dat langere tijd achtereen of in korte tijd een extreme krachtsinspanning leveren, gezondheidsrisico’s met zich mee kan brengen. Over de mogelijke effecten van sportbeoefening op glaucomateuze ogen definiëren we om te beginnen wat onder duursporten moet worden verstaan.

Enkele voorbeelden van duursporten zijn wandelen, joggen, fietsen, hardlopen, schaatsen, zwemmen en langlaufen. Als iemand minimaal drie keer per week een half uur tot enkele uren aaneengesloten een van deze sporten beoefent, als recreatie of training, is dat een duursporter. Dat wil zeggen, dat alleen de tijdsduur van de activiteit wordt gemeten en niet de intensiteit of het aantal afgelegde kilometers binnen een bepaalde tijd.

De mate van intensiteit van sportbeoefening heeft alles te maken met het cardiovasculaire systeem, het hartritme en de longfunctie. Grofweg worden alle soorten sporten en trainingen ingedeeld in twee categorieën: aërobe en anaërobe training. Een aërobe sport is een langdurig volgehouden activiteit die de hartslag continu tot ongeveer 60 procent verhoogt, waardoor er meer zuurstof dan normaal door het lichaam wordt gepompt. Ter verduidelijking: als de hartslag in rust 60 slagen per minuut is, zal die tijdens het sporten tot tussen de 90 en 100 slagen oplopen. Dat grotere aanbod aan zuurstof en suikers wordt door de spieren gebruikt als ‘brandstof’, maar ook alle organen en weefsels krijgen door de gestimuleerde doorbloeding extra ‘voeding’.

Om maximaal voordeel te halen uit aërobe training, is het zaak de inspanning tijdens het sporten zoveel mogelijk op hetzelfde niveau te houden. In veel onderzoeken werd de oogdruk vóór en direct na het sporten gemeten. Het was opmerkelijk te zien dat daaruit bleek dat een aërobe sport een oogdrukdaling induceert. Gunstig derhalve voor glaucoompatiënten.

Helaas houdt die daling slechts een uur aan, daarna is dat effect van de inspanning die iemand heeft geleverd voorbij. Als de zuurstofbalans in het bloed tijdens het sporten op peil blijft, zodat de spieren continu genoeg voeding krijgen, is dat goed voor het hele lichaam. En zoals uit de studies blijkt, dus ook voor de ogen. De conclusie in ieder geval wat aërobe duursporten betreft zou kunnen zijn dat op deze manier sport bedrijven gunstig is voor glaucoompatiënten.

Onder anaërobe sporttraining vallen extreme duursporten als de marathon en de triatlon. Anders dan bij aërobe sporten gebruikt het lichaam bij extreme duurbelasting ‘brandstof’ – zuurstof en eiwitten – uit de spieren. Wanneer een spier aan het werk wordt gezet, gebeurt er het volgende. In het anaërobe proces haalt het lichaam eerst energie uit de stof creatine-fosfaat, een energieleverancier die explosieve kracht geeft gedurende een korte periode.

Daarna schakelt de spierstofwisseling over op het melkzuursysteem. Dan komt melkzuur vrij, omdat het lichaam suikers verbrandt om te voorzien in de energiebehoefte. Een afvalproduct van het verbranden van suikers is lactaat, melkzuur. Tijdens lichamelijke overbelasting – zoals aan het eind van een wieleretappe als renners soms kilometers lang sprinten – moet het hart steeds sneller pompen en gaat het melkzuur dat vrijkomt zich in het lichaam en de spieren ophopen waardoor verzuring optreedt. Het behoeft geen toelichting dat verzuring moet worden voorkomen. Vanwege dit anaërobe proces waarbij de zuurstofvoorziening en doorbloeding niet verloopt zoals bij aërobe duursporten, zijn extreme duursporten af te raden voor glaucoompatiënten.

Je kunt je afvragen wat sportende glaucoompatiënten nu met al deze informatie moeten. Over het algemeen kun je stellen dat mensen probleemloos aërobe duursporten kunnen doen bij vele vormen van glaucoom. Met één uitzondering, voor patiënten met pigmentdispersieglaucoom. Grote of langdurige lichamelijke inspanning leidt namelijk tot tussentijdse verplaatsing van de iris naar achteren, waardoor meer pigment vrijkomt. Die vrijgekomen deeltjes hopen zich op in de kamerhoek, belemmeren de kamerwaterafvoer in het trabekelsysteem waardoor de oogdruk oploopt. In alle literatuur wordt het beoefenen van duursporten door mensen met pigmentdispersieglaucoom afgeraden.

Zolang fitnesstraining in de sportschool binnen de aërobe grenzen, dus met voldoende zuurstof, wordt gedaan, is daar voor glaucoompatiënten geen enkel bezwaar tegen. Maar explosieve of langdurige en intensieve krachttraining zoals gewichtheffen, opdrukken of extreme krachtsinspanningen op fitnesstoestellen is voor glaucoompatiënten niet verstandig. Eigenlijk alle sporttraining die intensief, in een hoog tempo en met extreme krachtsinspanning gepaard gaat en waarbij stress op het hoofd komt te staan en de zuurstofbalans in het bloed ontregeld raakt, is niet goed voor glaucoompatiënten. En dat mede omdat te weinig zuurstof iets doet met de kwaliteit van de bloedvaten. Ook met de hele kleine haarvaatjes in het oog. Niet doen dus.